Nintendo 3DS đang kỷ niệm 15 năm ra mắt vào ngày hôm nay, 27 tháng 3 năm 2026. Dưới đây, chúng ta hãy cùng nhìn lại triết lý thiết kế của nó và cách nó khác biệt so với những người đồng cấp hiện đại như Switch và Steam Deck.
Máy chơi game cầm tay hiện nay rất lớn. Steam Deck và làn sóng các thiết bị cạnh tranh thực chất chỉ là những chiếc PC mà bạn có thể nhét vừa vào vali. Bản thân điều này có thể khiến Steam Deck cảm thấy như phiên bản tốt nhất có thể của máy chơi game di động. Nếu bạn sẵn sàng vọc vạch hoặc giả lập, bạn có thể chơi gần như mọi thứ trên đó. Nếu bạn đã có một thư viện game khổng lồ trên Steam? Càng tuyệt hơn. Nintendo Switch, “kẻ tiền nhiệm” về hình dáng của Steam Deck, thậm chí còn to lớn hơn với phiên bản kế nhiệm (Switch 2).
Chính sự to lớn và bành trướng này khiến tôi khao khát một thiết bị thực sự “cầm tay”: kích cỡ bỏ túi thay vì chỉ là “có thể mang đi”. Dù một số bài xã luận từng cho rằng 3DS là một sự khởi đầu tách biệt khỏi triết lý thiết kế tối giản của các dòng máy cầm tay đời đầu của Nintendo, nhưng thứ thực sự tồn tại bền vững chính là sự tập trung hẹp của nó. 3DS đã tồn tại lâu hơn cả mánh quảng cáo “không gian ba chiều” của chính mình, và trong quá trình đó, nó trở thành một trong những cách chơi game tuyệt vời nhất.
Từ Tối Giản Đến Tối Đa
Lạ lùng thay, sự chuyển dịch sang phong cách “tối đa” (maximalism) của máy cầm tay có thể đã bắt đầu từ chính 3DS. Game Boy nguyên bản, dù to lớn và cồng kềnh, được chế tạo với giá rẻ. Nhà thiết kế Gunpei Yokoi đã ủng hộ việc sử dụng công nghệ chín muồi, dễ dàng tìm kiếm. Triết lý đó đã thành công rực rỡ. Hơn hai thập kỷ sau, 3DS thực hiện một cách tiếp cận mới. Nó không hẳn là công nghệ tiên phong nhất, nhưng nó sở hữu một mánh khóe công nghệ riêng (hiệu ứng 3D không cần kính) và đồ họa rực rỡ, đầy màu sắc. Nó có các tính năng thực tế ảo tăng cường (AR) và giao tiếp không dây giữa các thiết bị.
Một số tựa game đời đầu như Resident Evil: The Mercenaries và Metal Gear Solid: Snake Eater 3D đã mang đến chất lượng game console ngay trên đường đi. Nhưng đối thủ của nó là Vita, một chiếc máy còn lớn hơn và “tối đa” hơn nữa. 3DS rẻ hơn và thu hút được đối tượng khán giả rộng hơn đáng kể, một phần nhờ kế thừa thành công vang dội từ DS.
Thêm vào đó, và điều này thường bị xem nhẹ: nó rất dễ thương. Các máy cầm tay của Nintendo luôn dễ thương. Cái tên “Game Boy” tự thân nó đã mang lại cảm giác trìu mến và nhỏ nhắn. Game Boy Advance SP hay DS Lite gần như là những món phụ kiện thời trang. Bạn có thể tưởng tượng cảnh Beyoncé đứng đầu một chiến dịch quảng cáo cho Steam Deck không? Mỗi phiên bản trong số sáu phiên bản của 3DS, từ mẫu gốc đến chiếc 2DS siêu rẻ và gọn nhẹ, đều có nét quyến rũ riêng. Tôi yêu những góc cạnh bo tròn mềm mại và lớp vỏ nhựa mạ chrome bóng bẩy của chúng. Các mẫu XL dù to hơn nhưng vẫn đủ nhỏ để nhét vừa túi xách hoặc túi áo khoác.
Vị Cứu Tinh Của Những Thương Hiệu Lớn
3DS đã cứu sống loạt game Fire Emblem với phiên bản Awakening. Nintendo từng đưa ra tối hậu thư: Bán được ít hơn 250.000 bản và thương hiệu này sẽ bị “khai tử”. Hóa ra, 3DS là bệ phóng hoàn hảo cho một cuộc hồi sinh. Awakening đã vọt lên trở thành phần Fire Emblem bán chạy nhất tại Mỹ với 1,4 triệu bản toàn cầu. 3DS sở hữu sự cân bằng hoàn hảo giữa độ trung thực của đồ họa và sự trừu tượng của các nhân vật pixel để trở thành “vị đại sứ” lối chơi tuyệt vời.
Ngay cả khi Nintendo Switch đã đi sâu vào vòng đời, công ty vẫn tiếp tục hỗ trợ 3DS với các trò chơi như bản remake Luigi’s Mansion và Metroid: Samus Returns. Quyết định đó từng gây bối rối, nhưng giờ đây nó cảm thấy thật ấm lòng. Switch là một hệ máy khác phục vụ những nhu cầu khác.
Handheld Đích Thực Đối Đầu Với Smartphone
Câu hỏi đặt ra là: Liệu biểu tượng của thiết kế cầm tay đã chuyển sang điện thoại? Câu trả lời đơn giản là: Không.
Có một sự khác biệt cơ bản: 3DS là một thiết bị mà bạn phải tương tác một cách có ý thức. Trừ khi bạn chơi trên 2DS, bạn phải mở nó ra. Nó sẽ không bao giờ kêu “chiếp chiếp” hay rung lên để làm phiền bạn; bạn không thể mở nó chỉ bằng một cái chạm hay một ánh nhìn lướt qua. Các vòng lặp cốt lõi trong các trò chơi như Animal Crossing: New Leaf hay Fantasy Life phản ánh điều này. Luôn có những “lối thoát” được xây dựng sẵn: những nơi bạn có thể dành một chút thời gian, nhưng không phải toàn bộ thời gian và chắc chắn không phải nạp thêm bất kỳ khoản tiền nào. Nó được xây dựng xung quanh những nghi thức nhân bản hơn của cuộc sống.
Có thể dễ dàng trở nên lãng mạn hóa hoặc quá hoài niệm về thời kỳ này. Nintendo 3DS cuối cùng vẫn là một sản phẩm thương mại. Nhưng giờ đây khi nó không còn được hỗ trợ và hiếm khi được cập nhật, những phẩm chất tốt nhất của nó lại tỏa sáng. Đó là nơi bạn có thể chơi những tác phẩm kinh điển như Earthbound cũng như những viên ngọc quý độc lạ hai màn hình như The World Ends With You. Có lẽ 3DS được hiểu rõ nhất như một thiết bị không bao giờ ngáng đường bạn, một thiết bị cho phép bạn tương tác với nó theo cách mà bạn muốn.